Wanneer is woon-werkverkeer wél arbeidstijd?

Ben je soms 2 à 3 uur aan het reizen vanuit huis naar je eerste klus? Heb je jezelf wel eens afgevraagd of de reistijd nu wel of geen arbeidstijd is? Wij kunnen ons voorstellen dat je regelmatig deze vraag aan jezelf stelt nu het verschil is of je wel of geen loon krijgt. Het Europees Hof van Justitie (verder: het Hof) heeft op 10 september 2015 hierover een uitspraak gewezen. De details van de uitspraak moeten nog door deskundigen worden bestudeerd en uitgewerkt, maar op het eerste gezicht ziet het er goed uit voor de reizende werknemer, zonder een vaste of gebruikelijke werkplek, die naar zijn klus, of van zijn klus naar huis rijdt: loon voor de reistijd, én door de reistijd minder uren op de werkvloer!!

Vóór de uitspraak: wanneer kan op grond van de Nederlandse wet de reistijd als arbeidstijd worden gezien?

Goede vraag, maar het antwoord kan niet een-twee-drie worden gegeven. Terwijl het antwoord wel belangrijk is: het betekent het verschil tussen wel en geen loon ontvangen. In de Arbeidstijdenwet staat: “Arbeidstijd: de tijd dat de werknemer onder gezag van de werkgever arbeid verricht”. Onder gezag betekent dat je werkgever zeggenschap heeft over de klus die je moet uitvoeren. Maar wanneer is dat precies?

 

Werk-werkverkeer & woon-werkverkeer

De inspectie SZW (voormalige Arbeidsinspectie) onderscheidt twee soorten verkeer: werk-werkverkeer en woon-werkverkeer. Werk-werkverkeer (onder gezag) is de reistijd die je vanuit je werkplek besteedt aan het reizen naar een klus (en terug). Deze tijd kan wel worden gezien als arbeidstijd. Woon-werkverkeer (niet onder gezag) is de reistijd van thuis naar je werk (en terug). Deze tijd kan meestal niet als arbeidstijd worden gezien. Niet voor niets gebruiken wij het woord ‘meestal’: de Arbeidstijdenwet geeft namelijk niet aan of de reistijd die je kwijt bent om vanuit huis naar een klus of vanuit een klus naar huis te gaan als arbeidstijd kan worden gezien. De Rijksoverheid geeft drie voorbeelden. Eén daarvan geeft aan dat als je rechtstreeks naar een klant rijdt, deze tijd als arbeidstijd kan worden gezien. Bij dit voorbeeld wordt niet vermeld of het om een werknemer met een vaste werkplaats, zonder vaste werkplaats of beide gaat. Doordat het begrip ‘onder gezag’ staan niet verder is uitgewerkt, kan niemand een garantie geven wanneer woon-werkverkeer als arbeidstijd kan worden gezien. Vanwege deze onduidelijkheid in de wetgeving worden vaak afspraken over reistijd en arbeidstijd gemaakt. Check je arbeidsovereenkomst of cao (indien van toepassing) of dit het geval is.

 

De uitspraak: wat heeft het Europees Hof van Justitie op 10 september 2015 verklaard?

Het Hof heeft het volgende verklaard: "De tijd die werknemers zonder vaste of gebruikelijke werkplek dagelijks besteden aan de reis tussen hun woonplaats en de locatie van de door hun werkgever aangeduide eerste en laatste klant is arbeidstijd". Kort samengevat ging de zaak over het volgende. Toen de betreffende werkgever, het Spaanse veiligheidsbedrijf Tyco, nog wel regionale kantoren had gold de reistijd vanaf het kantoor naar een klus als arbeidstijd, dus de reistijd kwam voor rekening van de werkgever. Toen de regionale kantoren door de werkgever waren afgeschaft kwam de reistijd naar de eerste en laatste klant voor rekening van de werknemer. Dat vindt het Hof niet eerlijk: de werkgever had het besluit genomen om de regionale kantoren af te schaffen, de reistijd komt dan ook voor rekening van de werkgever. De reden hiervoor is dat werknemers niet in staat zijn hun tijd in te vullen zoals zij dat wensen, maar moeten reizen, en in feite opdraaien voor de keuze van de werkgever om het werk anders te organiseren.

 

Na de uitspraak: wat betekent de uitspraak concreet voor de Nederlandse werknemer?

Helaas kan op deze vraag nog niet een duidelijk antwoord worden gegeven. Deskundigen moeten eerst de details van het arrest bestuderen. De vakbond FNV stelt wel dat de uitspraak grote gevolgen zal hebben voor werknemers in Nederland. Zoals je hebt kunnen lezen heeft de Rijksoverheid op de site vermeld dat als je rechtstreeks vanuit huis naar een klus rijdt, deze rit als arbeidstijd kan worden gezien. Ondanks dit gegeven zijn er Nederlandse werkgevers die flexibel met deze reistijden omgaan. Verhuist een klant van een werknemer, dan laat de werkgever dat voor risico van de werknemer komen: voor de extra reistijd ontvangt de werknemer geen loon.

 

Mogelijke gevolgen

Door de uitspraak van 10 september 2015 kan de werkgever reistijd die onder de uitspraak valt niet meer als privétijd aanmerken; de reistijd wordt in deze gevallen als arbeidstijd aangemerkt. Het nadeel is alleen dat de Europese wetgever het wel aan lidstaten overlaat om de hoogte van de beloning van de reistijd te bepalen. Dit kan betekenen dat je voor de reisuren niet wordt betaald of een lager uurloon krijgt. Op zich zou dit niet logisch zijn omdat dit soort reistijd arbeidstijd is, waarvoor loon zou moeten worden betaald. Een positief gevolg van de uitspraak zou in ieder geval moeten zijn dat je door je reistijd minder uren op de werkvloer staat. De reistijd wordt dan van de arbeidstijd afgetrokken. Een ander positief gevolg zou kunnen zijn dat je werkgever ervoor moet zorgen dat de eerste en laatste afspraak in de buurt van je woning is.

 

Nieuwe blog

Inmiddels weten we meer! Lees de nieuwe blog "reistijd is arbeidstijd, maar geen recht op loon".

 

Deel deze pagina

Advies nodig over dit onderwerp?

Keep calm en vraag het aan Miss Legal!

Stel Miss Legal een prive vraag

Laat een commentaar achter

U moet Geregistreerd of Ingelogt zijn